Làm điều dưỡng ở Nhật có cực không?

Làm điều dưỡng ở Nhật có cực không là câu hỏi mà nhiều bạn quan tâm hướng đi chăm sóc người cao tuổi (kaigo) muốn được trả lời thẳng. Câu trả lời trung thực là: có những phần cực thật, nhưng mức độ khác nhau tùy cơ sở và vị trí làm việc. Bài viết dùng số liệu khảo sát chính thức năm 2024 để nói rõ cực ở đâu, thiết bị hỗ trợ giúp được gì và người nước ngoài gặp thêm khó khăn nào.

Trả lời nhanh: có cực, nhưng cực ở đâu?

Theo khảo sát năm 2024 với 8.207 nhân viên chăm sóc trực tiếp, ba nỗi lo được chọn nhiều nhất là thiếu người (59,4%), lương thấp so với công việc (42,0%) và gánh nặng thể chất (34,3%). Nghĩa là “cực” không chỉ nằm ở sức lao động mà còn ở việc nhân sự mỏng và áp lực công việc dồn lên mỗi người.

Dù vậy, bức tranh không chỉ có mặt khó. Trong toàn bộ người lao động được hỏi (mọi nhóm chức danh), 39,7% chọn nghề vì thấy đây là công việc đáng làm và 58,3% muốn tiếp tục công việc hiện tại.

Một ngày làm việc của nhân viên chăm sóc thường gồm những gì?

Nội dung cụ thể phụ thuộc vào loại cơ sở (viện dưỡng lão nội trú, cơ sở chăm sóc ban ngày hay chăm sóc tại nhà), nhưng các nhóm việc thường gặp gồm:

• Hỗ trợ ăn uống: chuẩn bị bữa ăn, hỗ trợ người cao tuổi ăn và uống đủ nước.
• Hỗ trợ vệ sinh cá nhân: thay đồ, đi vệ sinh, tắm gội.
• Hỗ trợ di chuyển: đổi tư thế, chuyển từ giường sang xe lăn, dìu đi lại.
• Vận động và sinh hoạt chung: tổ chức tập nhẹ, trò chơi, trò chuyện.
• Ghi chép và giao ca: ghi lại tình trạng từng người và báo cho ca sau.

Cực về thể lực: có thật, nhưng có cách giảm

Có 34,3% nhân viên chăm sóc cho biết gánh nặng thể chất lớn và 22,8% lo về sức khỏe, chấn thương. Việc nâng đỡ, chuyển người và đứng đi nhiều trong ca là nguyên nhân dễ hiểu. Vì vậy, kỹ thuật nâng đỡ đúng cách và thiết bị hỗ trợ ở cơ sở là hai điều nên hỏi kỹ trước khi nhận việc. Phần thiết bị được nói rõ hơn ở bên dưới.

Ca đêm có nặng không?

Số liệu cùng khảo sát cho thấy 47,8% nhân viên chăm sóc có ca đêm, trung bình khoảng 5,3 ca mỗi tháng với những người có ca đêm. Chỉ 11,8% cho biết có thể nghỉ ngơi, chợp mắt đủ trong ca, và 20,3% lo sẽ có sự cố xảy ra vào ban đêm.

Ca đêm vì vậy là phần đáng hỏi kỹ nhất khi chọn cơ sở: mỗi ca có mấy người trực, thời gian nghỉ được sắp xếp thế nào và ban đêm có thiết bị hỗ trợ hay không.

Áp lực nhân sự và tinh thần

• Thiếu người: 59,4% nhân viên chăm sóc cho biết đây là điều lo nhất.
• Căng thẳng tinh thần: 23,8% cho rằng công việc khiến họ căng thẳng.
• Khó nghỉ ngơi: 18,5% khó nghỉ giải lao và 22,2% khó nghỉ phép có lương.
• Cảm giác được ghi nhận: 21,4% cho rằng xã hội đánh giá thấp công việc của mình.

Về quan hệ đồng nghiệp, kết quả khá hai chiều. Trong nhóm người từng làm trong ngành chăm sóc, “vấn đề quan hệ nơi làm việc” là lý do nghỉ việc phổ biến nhất (24,7%). Nhưng ở khảo sát nhân viên chăm sóc, mức hài lòng về quan hệ đồng nghiệp lại ở mức dương cao (+32,4). Điều này cho thấy môi trường làm việc phụ thuộc rất nhiều vào từng cơ sở, nên việc chọn nơi làm quan trọng không kém việc chọn nghề.

Thiết bị và công nghệ có giúp nhẹ gánh không?

Tại các cơ sở nội trú, 70,1% dùng cảm biến giường, 65,7% có Wi-Fi trong cơ sở và 53,4% dùng chuông gọi không dây. Ngược lại, robot hỗ trợ chuyển người mới chỉ có ở 6,2% cơ sở, nghĩa là nhiều nơi vẫn nâng đỡ chủ yếu bằng sức người. Về hiệu quả, 73,1% cơ sở nội trú cho biết thiết bị giúp giảm tải ban ngày và 72,6% giúp giảm tải ban đêm.

Người nước ngoài gặp thêm khó khăn gì?

Hiện có khoảng 15,8% cơ sở chăm sóc nhận lao động nước ngoài, trong khi 78,8% chưa nhận. Các cơ sở đã nhận cho biết khó khăn lớn nhất là giao tiếp (36,5%), sau đó là chỗ ở (23,6%) và gánh nặng của người kèm cặp (22,4%). Bảng dưới đây gợi ý cách bạn chuẩn bị cho từng điểm:

Khó khăn thường gặp	Cách chuẩn bị
Giao tiếp với người cao tuổi và đồng nghiệp	Học tiếng Nhật giao tiếp và từ vựng chăm sóc từ sớm, luyện nghe nhiều
Ghi chép và giao ca	Luyện đọc viết văn bản ngắn, nhớ Kanji thông dụng trong công việc
Chỗ ở và hòa nhập	Hỏi cơ sở về nhà ở và người hỗ trợ trước khi nhận việc
Người kèm cặp trong thời gian đầu	Hỏi cơ sở có người hướng dẫn riêng cho người mới hay không

Điều khiến nhiều người vẫn gắn bó

Trong toàn bộ người lao động được hỏi, các lý do chọn nghề được nhắc nhiều nhất là thấy đây là công việc đáng làm (39,7%), tận dụng được chứng chỉ và kỹ năng (30,7%), nhu cầu ngày càng tăng (24,9%) và mong muốn giúp ích cho người khác (24,6%). Đây là phần khó đo bằng lương hay giờ làm, nhưng là lý do nhiều người ở lại với nghề.

Cách chọn cơ sở và chuẩn bị để bớt cực

1. Hỏi số người mỗi ca, đặc biệt ca đêm, và cách phân công khi có người nghỉ.
2. Hỏi thiết bị hỗ trợ: cảm biến, dụng cụ nâng chuyển, chuông gọi không dây.
3. Hỏi người kèm cặp và hỗ trợ tiếng Nhật trong thời gian đầu.
4. Hỏi chính sách nghỉ phép và thời gian nghỉ giải lao.
5. Nói chuyện với người đang làm, nếu có thể tham quan cơ sở trước khi quyết định.
6. Đọc kỹ cam kết làm việc và nghĩa vụ hoàn trả nếu nhận học bổng, chẳng hạn trong chương trình học bổng điều dưỡng Nhật Bản 2027 tại Aichi.

Nếu bạn đang cân nhắc có nên theo hướng này hay không, bài có nên đi du học điều dưỡng Nhật Bản không tổng hợp thêm số liệu về nhu cầu, thu nhập và kỳ thi quốc gia. Các con đường sang Nhật làm nghề chăm sóc được giải thích trong bài giải đáp thắc mắc về du học điều dưỡng Nhật Bản.

Tóm lại, nghề chăm sóc tại Nhật có cực thật ở thể lực, ca đêm và áp lực nhân sự, nhưng mức độ khác nhau rõ rệt giữa các cơ sở và có thể giảm bớt nếu chọn đúng nơi, chuẩn bị tiếng Nhật tốt và hiểu rõ điều kiện làm việc.

Miễn trách nhiệm: Nội dung mang tính tham khảo chung, không phải khuyến nghị nên hay không nên theo nghề và không cam kết về việc làm, thu nhập hay điều kiện làm việc. Số liệu là kết quả khảo sát năm 2024 và có thể thay đổi theo từng năm; điều kiện thực tế khác nhau tùy cơ sở, khu vực và vị trí. Vui lòng xác nhận lại với cơ sở tiếp nhận, nhà trường hoặc đơn vị tư vấn trước khi quyết định.

Nếu bạn muốn trao đổi về lộ trình học tiếng Nhật và định hướng du học điều dưỡng phù hợp với hoàn cảnh của mình, hãy liên hệ Trung tâm Nhật ngữ Minh Lan để được tư vấn.